Ravnoplov

KONJOVIĆEVA PALATA

Priča sa sajta RAVNOPLOV o Konjovićevoj palati, lepoj secesijskoj dvospratnici, koju je 1912. godine, na glavnoj somborskoj ulici (na mestu nekadašnje prizemne kuće svog tasta, poznatog pedagoga i dugogodišnjeg upravitelja somborske Srpske preparandije Nikole Vukićevića) sagradio somborski advokat i poslanik dr David Konjović, otac znamenitog slikara Milana Konjovića.

Bila je to prva zgrada u Somboru koja je imala lift i centralno grejanje, a u kojoj je poznati umetnik proveo svoj vek, stvarajući velik i jedinstven umetnički opus. Više u prilogu koji sledi.

https://www.ravnoplov.rs/konjoviceva-palata/

VAJDINGEROVA PALATA

Priča sa sajta RAVNOPLOV o zdanju u kome sam odrastao i jednoj od najvećih somborskih zgrada, podignutoj početkom 20. veka u stilu secesije, te o jevrejskoj porodici Vajdinger koja je izgradila ovo zdanje. Prilog govori i o kasnijim vlasnicima i poklanjanju zgrade gradskim vlastima 1945. godine, o njenim prodavnicama, čuvenom "Pelivanu" i njenom najužem okruženju (taksi-stanica kraj Vajdingera i prva benzinska pumpa kraj ovog zdanja postoje već duže od jednog veka). Više u prilogu koji sledi.

https://www.ravnoplov.rs/vajdingerova-palata/

MOJ ČARDAČE...

"Moj čardače, moj debeli 'lade..." pevano je u staroj vojvođanskoj pesmi. Prilog sa sajta RAVNOPLOV o čardaku, jednom od prepoznatljivih simbola ravnice, bez koga nije moglo da se zamisli ni jedno zemljoradničko (gradsko, seosko ili salaško) domaćinstvo. Kako je i od čega građen, koliki je bio, koliko je moglo u njega da se smesti kukuruza u klipu i zašto danas nestaje sa obzorja ravnice, možete da pročitate (a i da poslušate poznatu pesmu) u prilogu koji sledi.

https://www.ravnoplov.rs/moj-cardace/

ŽUĆKO

Priča sa sajta RAVNOPLOV o Radivoju Koraću Žućku (1938-1969), jednom od najboljih jugoslovenskih i evropskih košarkaša svog (i ne samo svog) vremena.

Mada je još u detinjstvu otišao u Beograd, za koji je u velikoj meri vezana njegova sportska i životna karijera, Žućko je rođen u Somboru (na Bezdanskom putu), a po majci je potomak stare somborske porodice Gradinski. Više o njemu, njegovom životu, sportskim uspesima i tragičnom svršetku u prilogu koji sledi.

https://www.ravnoplov.rs/zucko/

117 GODINA OD NASTANKA PESME "SANTA MARIA DELLA SALUTE" LAZE KOSTIĆA

Prilog sa sajta RAVNOPLOV u danu kada se navršava 117 godina od nastanka, po mnogima, najlepše i najuzvišenije pesme srpske ljubavne lirike – besmrtne "Santa Maria della Salute" Laze Kostića.

Ova Kostićeva „labudova pesma“ napisana je u Somboru, krajem maja i početkom juna 1909. godine, kao vrhunac jedne neponovljive poetske alhemije.

Detaljnije o njenoj dugoj genezi, značenju i čudesnoj unutrašnjoj svetlosti koja je prati – u obimnom prilogu koji sledi.

https://www.ravnoplov.rs/o-pesmi-santa-maria-della-salute/

KAKO JE STANIŠIĆ POSTAO VAROŠICA

Prilog sa sajta RAVNOPLOV o tome kako je srpsko-nemačko selo Stanišić, severno od Sombora, pre 215 godina (1811) status varošice, jednak statusu koji su, u široj okolini županijskog središta i slobodnog i kraljevskog grada Sombora, već imali Kula, Apatin, Bezdan i Baja.

Status varošice (trgovišta) omogućavao je da dotadašnje selo Stanišić počne ubrzan privredni i demografski razvoj (nažalost, tu priliku iskoristili su dobro samo ovdašnji Nemci, ali ne i ovdašnji Srbi). Stanišić je status varošice i opštinskog središta imao sve do kraja Drugog svetskog rata (sedište opštine bio je do početka 1960-ih), a broj stanovnika u predratnom i poratnom razdoblju prelazio je osam hiljada.

Danas, ova nekadašnja varošica i sedište opštine neumitno propada (kao i većina vojvođanskih sela) i ima manje stanovnika nego što ih je imala krajem 18. veka.

Na slici: carska povelja kojom je Stanišić uzdignut u rang varošice 1811. god.

https://www.ravnoplov.rs/kako-je-stanisic-postao-varosica/

JUN NA SOMBORSKIM SALAŠIMA

Prilog sa sajta RAVNOPLOV o radovima koje su somborski salašari obavljali tokom juna, pripremajući se za žetvu, ali radeći i ostale brojne poslove koje je nadolazaće leto zahtevalo. U junu se radilo danonoćno, bez predaha, od najmlađih do najstarijih na salašu. Više u prilogu koji sledi (na slici: Žito kraj reke, Sava Stojkov, ulje na platnu, 2000).

https://www.ravnoplov.rs/jun-na-somborskim-salasima/…

CRKVA PRESVETOG TROJSTVA I ŽUPNI DVOR U SOMBORU

Prilog sa sajta RAVNOPLOV o nastanku i prošlosti najstarije somborske rimokatoličke crkve Presvetog Trojstva, sagrađene u baroknom stilu između 1752. i 1768. godine i nekadašnjeg franjevačkog samostana (manastira) - danas zdanja Župnog dvora, podignutog između 1743. i 1771. godine.

Više podataka u bogato ilustrovanom prilogu koji sledi (fotografija: Miloš Novaković).

https://www.ravnoplov.rs/crkva-presvetog-trojstva-i.../

PORODICA KOJA JE UTEMELJILA SOMBOR

Prilog sa sajta RAVNOPLOV o porodici COBOR, koja je utemeljila današnji Sombor. Cobori se pojavljuju se u istorijskim izvorima još u prvoj polovini 14. veka, a krajem istog veka (od 1391) beleže se kao posednici naselja Sveti Mihailo (Szentmihaly), iz kojeg će se tokom narednih vekova razviti današnji Sombor. Njihovo rezidencijalno naselje, koje je još od početka 15. veka beleženo kao Coborsentmihalj, već 1500. godine beleži se pod imenom Czombor villa Sancti Michaelis, nazivom koji je veoma blizak današnjem imenu grada.

Tokom duže od četiri veka i kroz četrnaest generacija, Cobori su izrastali od sitne vlastele do jedne od uglednijih plemićkih porodica Ugarske. Bili su kapetani velikih tvrđava (budimske i beogradske), veliki župani, kraljevski diplomati (u Carigradu, Beču, Rimu, Pragu, Krakovu i Moskvi) i učesnici važnih političkih događaja svog vremena. U svom središtu podigli su tvrđavu, kaštel, dominikansku crkvu i manastir, ostavivši dubok trag u razvoju naselja iz kojeg je nastao Sombor. Ipak, u gradu koji su utemeljili danas nema nikakvog sećanja na njih.

Više o istoriji porodice Cobor i njenoj ulozi u nastanku Sombora možete saznati u prilogu koji sledi (na slici: grb porodice Cobor iz 17. veka)

https://www.ravnoplov.rs/porodica-koja-je-utemeljila-sombor/

SOMBORAC PLATON ATANACKOVIĆ – VLADIKA BAČKI I JEDAN OD NAJUMNIJIH LJUDI SVOG DOBA

Prilog sa sajta RAVNOPLOV o jednom od najznamenitijih i najumnijih Somboraca u dugoj istoriji grada, vladici budimskom i bačkom Platonu (Pavlu) Atanackoviću (1788-1867). Nekadašnji najbolji đak Karlovačke gimnazije i Bogoslovije, kasnije somborski sveštenik i nastavnik Mrazovićeve "Norme", pa dugogodišnji profesor sentandrejske, odnosno somborske Srpske preparandije, nakon zamonašenja postao je vladika budimski, a zatim i vladika bački.

Napisao je, priredio ili preveo preko 50 knjiga, udžbenika i priručnika začuđujuće širokog tematskog opsega. Obnavljao je stradale crkve i manastire u Revoluciji 1848/49, modernizovao je školstvo u svojoj eparhiji, a u dva navrata bio je predsednik Matice srpske (zaslužan je za njeno preseljenje 1864. g. iz Pešte u Novi Sad). Jedan je od najvećih dobrotvora u istoriji srpske crkve. U Somboru, čijoj je Preparandiji Platon Atanacković zaveštao dobrotvorni fond Platoneum za školovanje dobrih siromašnih đaka, koji je postojao punih 80 godina, danas, osim imena jedne sporedne kratke ulice na Selenči, nema drugog traga sećanja na jednog od najslavnijih i najumnijih Somboraca u istoriji ovog grada. Više u prilogu koji sledi.

https://www.ravnoplov.rs/somborac-platon-atanackovic.../