Aristides Hatzis (Αριστείδης Χατζής)

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος είναι ο πολιτικός που δημιούργησε τη σύγχρονη Ελλάδα, που σφράγισε τον ελληνικό 20ό αιώνα. Είναι ο άνθρωπος που δεν αρκέστηκε να διαχειριστεί ένα κράτος, αλλά το μεταμόρφωσε, το μετέφερε σε άλλη κλίμακα, του έδωσε άλλη αυτοσυνειδησία.

Είχα την τιμή να εκφωνήσω την ομιλία πριν από τα αποκαλυπτήρια (από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας), στον Βάμο Χανίων, της προτομής του Νικόλαου Εμμ. Παπαδάκη (1949-2025), ο οποίος διετέλεσε επί σειρά ετών Γενικός Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».

Θα βρείτε το πλήρες κείμενο της ομιλίας στα σχόλια.

Με το Βήμα της Κυριακής κυκλοφόρησε ένας τόμος με τίτλο «Καποδίστριας: Σελίδες από τη ζωή και το έργο του». Ο τόμος αυτός ετοιμάστηκε από τον μεγάλο ιστορικό Βασίλη Παναγιωτόπουλο που μου έκανε την τιμή να ζητήσει και δική μου συμβολή. Γράφω, λοιπόν, για το ζήτημα της αναστολής ισχύος του Συντάγματος της Τροιζήνας – και προειδοποιώ να αποφύγετε να το διαβάσετε, εάν προτιμάτε την Αγιογραφία από την Ιστορία.
Θα βρείτε τον σύνδεσμο (για να διαβάσετε ή να κατεβάσετε τη σύντομη μελέτη) στα σχόλια.

Με δύο λόγια: Το άρθρο εξετάζει την αναστολή του Συντάγματος της Τροιζήνας από τον Ιωάννη Καποδίστρια το 1828 ως μια κρίσιμη στιγμή της ελληνικής πολιτικής ιστορίας. Υποστηρίζει ότι η απόφαση αυτή δεν υπήρξε μια προσωρινή και αναγκαία παρέκκλιση λόγω των έκτακτων συνθηκών του Αγώνα, αλλά μια συνειδητή επιλογή συγκεντρωτικής και αυταρχικής διακυβέρνησης, ασύμβατη με το φιλελεύθερο και δημοκρατικό πνεύμα της Ελληνικής Επανάστασης. Το άρθρο αναδεικνύει τη σημασία του Συντάγματος της Τροιζήνας ως κορύφωσης του επαναστατικού συνταγματισμού και ερμηνεύει τη σύγκρουση γύρω από την αναστολή του ως αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές πολιτικές λογικές: την παράδοση του συνταγματισμού και της πολιτικής ελευθερίας που διαμορφώθηκε μέσα από την επαναστατική εμπειρία και τον συγκεντρωτικό κρατισμό της μεταναπολεόντειας ευρωπαϊκής διπλωματίας, την οποία εξέφραζε ο Καποδίστριας.

Η Καθημερινή ανέβασε και στην αγγλική εκδοχή της το άρθρο μου για την τραγική κατάσταση της έρευνας στην Ελλάδα. Τι να πω άλλο, παρά απελπισία και μεγάλη απογοήτευση.
Θα βρείτε το άρθρο στα αγγλικά και ελληνικά στα σχόλια.

Αυτή η χώρα όχι μόνο δεν στηρίζει την έρευνα, αλλά την υπονομεύει. Όχι μόνο δεν στηρίζει την αριστεία, αλλά την καταδιώκει. Όχι μόνο δεν εκτιμά την επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, αλλά συστηματικά την απαξιώνει.

Οι ναυαγοί της έρευνας Τον Δεκέμβριο του 2023 δημοσιεύθηκε από το υπουργείο Παιδείας πρόσκληση για υποβολή προτάσεων στο πλαίσιο του έργου «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας».

Η Καθημερινή επέλεξε και πάλι για τη διεθνή της έκδοση το άρθρο μου για την προβληματική απόφαση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για την αρχειοθέτηση της δικογραφίας για τις υποκλοπές. Μετά το δικό μου άρθρο ή και παράλληλα δημοσιεύθηκαν πολλά άλλα κείμενα καλών συναδέλφων στην ίδια λογική: ήταν λάθος της Εισαγγελίας να αρχειοθετήσει την υπόθεση. Φυσικά υπάρχουν και όσοι συστηματικά υπερασπίζονται την κυβέρνηση, οτιδήποτε και να κάνει αυτή, που συνεισέφεραν στον διάλογο με τα επιχειρήματά τους. Όλα καλοδεχούμενα. Ας δούμε τι θα γίνει στη συνέχεια. Ποιοι θα δικαιωθούν και ποιοι θα εκτεθούν.

Στα σχόλια θα βρείτε το κείμενο και στα αγγλικά, και στα ελληνικά

Ο Σταύρος Παναγιωτίδης έγραψε μια εξαιρετική μονογραφία για τον Καποδίστρια που απευθύνεται στο ευρύ κοινό και θα κυκλοφορήσει σε λίγες ημέρες (γύρω στις 15.5). Βλέπετε στην εικόνα το εξώφυλλο. Δεν θα γράψω εδώ κάτι παραπάνω γι’ αυτή τη μονογραφία γιατί τα γράφω στον πρόλογο του βιβλίου που μπορείτε να διαβάσετε και σήμερα. Διότι ο Σταύρος (έχοντας άγνοια κινδύνου) μου ζήτησε να γράψω τον πρόλογο του βιβλίου του. Δέχθηκα αυτήν την τιμητική πρόσκληση, ιδιαίτερα γιατί ο Σταύρος δέχθηκε κι αυτός με χαρά την ιδέα μου: να γράψω στον πρόλογο ό,τι πραγματικά πιστεύω για τον Ιωάννη Καποδίστρια (για πρώτη φορά τόσο ξεκάθαρα και συνολικά) αλλά και για την ιστοριογραφία σχετικά με τον Καποδίστρια. Στον πρόλογο, λοιπόν, που ανέβασα στο Academia (θα βρείτε τον σύνδεσμο στα σχόλια), που έχει τίτλο «Στο μυαλό του Ιωάννη Καποδίστρια», γράφω και τη γνώμη μου γι’ αυτήν την εξαιρετική μονογραφία και εξηγώ γιατί αξίζει να διαβαστεί ακόμα και από όσους γνωρίζουν τα βασικά για την τόσο μεγάλη και τόσο κακοποιημένη μορφή της ελληνικής ιστορίας.

Σκέψεις για τη σχέση Ιστορίας και Λογοτεχνίας. Αποκλειστικά για όσες και όσους διαβάζουν συστηματικά και ασταμάτητα.

Ο σύνδεσμος στα σχόλια.

Ανέβασα στο Substack το κείμενο της διάλεξης που έδωσα στο Χάρβαρντ με θέμα το Μεσολόγγι ως πολιτικό σύμβολο του Ευρωπαϊκού Φιλελευθερισμού κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1820. Είχα την ευκαιρία να συμπυκνώσω κάποιες ιδέες διάσπαρτες σε άλλα κείμενα. Θα βρείτε τον σύνδεσμο στα σχόλια. Ακολουθεί το βασικό μου επιχείρημα σε περίληψη.

Missolonghi became a symbolic focal point of European liberalism not simply because of its dramatic fall in 1826, but through a prior process of political, ideological, and cultural construction. Under Alexandros Mavrokordatos, it was shaped into a center of constitutional governance and diplomatic strategy, making the Greek Revolution legible to European powers. At the same time, the London Greek Committee transformed it into a site of transnational liberal activism, promoting radical ideas (especially through the press) and integrating the Greek struggle into a wider European public sphere. The presence and death of Lord Byron further endowed Missolonghi with exceptional cultural and emotional capital. By the time of the siege and the Sortie, the town had already acquired dense symbolic meaning, allowing its fall to be interpreted across Europe as an act of collective sacrifice that galvanized philhellenic mobilization. Missolonghi’s significance thus lay less in the event itself than in the meanings attached to it, revealing how liberalism in the early nineteenth century operated through competing political visions, transnational networks, and powerful symbolic forms.

Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους οι «εκσυγχρονιστικές» ελίτ πρωταγωνίστησαν στη δόμηση του πελατειακού κράτους και στη νομιμοποίηση του ρουσφετιού διά της ευρείας χρήσης του προς ίδιον όφελος. Έβαλα σε εισαγωγικά τη λέξη «εκσυγχρονιστές» για να συμπεριλάβω τους πραγματικούς εκσυγχρονιστές, αλλά και αυτούς (πολύ περισσότερους) που δηλώνουν εκσυγχρονιστές, αλλά είτε δεν είναι είτε δεν τα καταφέρνουν να γίνουν. Σχεδόν όλοι τους αντιμετωπίζουν το ρουσφέτι ως χρήσιμο εργαλείο.

Θα ακούσει κανείς συχνά από «εκσυγχρονιστές» το επιχείρημα ότι το ρουσφέτι είναι απαραίτητο για την εκλογή τους – που αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή του «εκσυγχρονιστικού» τους προγράμματος. Αλλά αυτό το τετριμμένο και αδύναμο επιχείρημα τελικά ενισχύει την υπονόμευση των θεσμών που υποτίθεται στηρίζουν οι «εκσυγχρονιστές». Κάθε απόπειρα εκσυγχρονισμού που θα επιχειρηθεί μέσα σε ένα πελατειακό πλαίσιο είναι θνησιγενής, καθώς το όλο εγχείρημα είναι στρεβλό.

Το ρουσφέτι και ο «εκσυγχρονισμός» Το ρουσφέτι είναι μια συναλλαγή. Ο πολίτης υπόσχεται να στηρίξει τον πολιτικό στις εκλογές και ο πολιτικός προσφέρει ως αντάλλαγμα κάτι που επιθυμεί ο πολίτης, χωρ....

Τι απαιτούν οι αρχές του κράτους δικαίου; Από τη Δικαιοσύνη, να κρατήσει τον έλεγχο της διαδικασίας με ψυχραιμία και θεσμική αυστηρότητα. Από την κυβέρνηση, να στηρίξει υλικά και διοικητικά τη διεξαγωγή της δίκης με την απαραίτητη ενσυναίσθηση, χωρίς να δίνει την παραμικρή υπόνοια παρέμβασης στην ουσία της. Από την αντιπολίτευση, να αντιληφθεί πως δεν δικαιούται να επενδύει στην αποτυχία της διαδικασίας για να αποκομίσει πολιτικό όφελος. Και από όλους εμάς, πως οφείλουμε να θυμόμαστε ότι δικαιοσύνη μπορεί να αποδώσει μόνο ένα κράτος δικαίου. Άλλη εναλλακτική δεν υπάρχει.

Ποινική δίκη και όχι συλλαλητήριο Η έναρξη της δίκης για το δυστύχημα των Τεμπών στη Λάρισα μας έδειξε πόσο εύκολα μια ποινική διαδικασία μπορεί να καταλήξει σε θεσμική αποτυχία. Κατ’ αρχάς η ίδια η...