Φιλογνωσία

https://www.lifo.gr/culture/vivlio/i-simasia-toy-na-diabazeis-thoykydidi-simer

Η σημασία τού να διαβάζεις Θουκυδίδη σήμερα | LiFO Ένας κλασικός οδηγός ανάγνωσης της «Ιστορίας» του Αθηναίου ιστορικού, που μας οδηγεί στην καρδιά της ανθρώπινης φύσης.

Φέρντια Λένον, ο Ιρλανδός που έγραψε για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο | LiFO Στο πρώτο του μυθιστόρημα, «Ένδοξα Κατορθώματα», ο βραβευμένος συγγραφέας αφηγείται μια αληθινή αλλά απίστευτη ιστορία: Αθηναίοι αιχμάλωτοι πολέμου σώζονται, απα....

Ντέιβιντ Χόκνεϊ (1937-2026): Ο άνθρωπος που δεν άφησε ποτέ κανένα να του ακυρώσει την Άνοιξη | LiFO Ήλιος, πισίνες, q***r έρωτας, Polaroid και iPad. Ο τελευταίος μεγάλος Βρετανός μοντερνιστής έφυγε από τη ζωή, αφήνοντας πίσω του μια επαναστατική φιλοσοφία: ότι η χαρά είναι ....

Έκτωρ Κακναβάτος: Ο τελευταίος των υπερρεαλιστών ποιητών | LiFO Η πρόσφατη έκδοση των θεωρητικών κειμένων του Κακναβάτου σε έναν τόμο με τον τίτλο «Ράτσα Υψικαμίνου» αποδεικνύει τη ζωντανή σκέψη και γλώσσα του σπουδαίου υπερρε...

Charles Dickens (7 Φεβρουαρίου 1812 - 9 Ιουνίου 1870)

Μεταξύ πολλών άλλων, έγραψε αυτή την εκπληκτική περίοδο που μοιάζει με ολόκληρη παράγραφο, με την οποία ξεκινά το μυθιστόρημα "Ιστορία δύο πόλεων" (A Tale of two Cities):

It was the best of times, it was the worst of times, it was the age of wisdom, it was the age of foolishness, it was the epoch of belief, it was the epoch of incredulity, it was the season of Light, it was the season of Darkness, it was the spring of hope, it was the winter of despair, we had everything before us, we had nothing before us, we were all going direct to Heaven, we were all going direct the other way--in short, the period was so far like the present period that some of its noisiest authorities insisted on its being received, for good or for evil, in the superlative degree of comparison only.

Γρύπες, στόλοι και μυκηναϊκά αρώματα: το προϊστορικό Αιγαίο επιστρέφει στην Αθήνα | LiFO Το 21ο International Aegean Conference αρχίζει σήμερα στην Αθήνα και φέρνει στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών έναν κόσμο πριν από τους ναούς και τις πόλεις: την Πύλο, τη Θήρα,...

Ένα κείμενο για το Ζοφερό Οίκο, το σπουδαιότερο βιβλίο του Ντίκενς | LiFO Το λογοτεχνικό επίτευγμα του βρετανού συγγραφέα μια τομή στην κοινωνία της Βικτωριανής Αγγλίας που ο αχός της φτάνει μέχρι σήμερα.

Ενδιαφέρουσα παρουσίαση, που οι επιλογές της σηκώνουν πολλή συζήτηση...

Ο «Κανόνας» της 50ετίας; Ανάλυση της έρευνας για «Τα καλύτερα ελληνικά λογοτεχνικά έργα των τελευταίων 50 χρόνων (1975-2025)» Σχολιασμός, ανάλυση και μερικές σκέψεις για την ελληνική λογοτεχνία, με αφορμή την έρευνα της Book Press και του Βιβλιοπωλείου Πολιτεία για «Τα καλύτερα ελληνικά λογοτ....

Η απίστευτη ζωή της Ταπισερί της Μπαγιέ | LiFO Το μνημειώδες κέντημα που αφηγήθηκε τη Νορμανδική Κατάκτηση του 1066 θα εκτεθεί για πρώτη φορά στη Βρετανία, στο Bρετανικό Μουσείο. Σχεδόν χίλια χρόνια μετά τη δημιου...

Ο George Orwell (1903-1950) έγραψε το μυθιστόρημα που έμελλε να τον κάνει διάσημο, το 1948· το σκέφτηκε για λίγο, αναποδογύρισε τη χρονολογία, το 1984 του φάνηκε αρκετά μακριά στο μέλλον και η απόφαση για τον τίτλο είχε ληφθεί.

Στον εφιαλτικό κόσμο του Orwell, ο πλανήτης γη περιλαμβάνει τρία μεγάλα και ισχυρά κράτη, που διαρκώς πολεμούν μεταξύ τους. Tα αίτια του πολέμου είναι σκοτεινά, τα πεδία της μάχης μακρινά και απροσδιόριστα, ενώ η έκβαση χάνεται σ’ ένα αβέβαιο και ακαθόριστο μέλλον. Στο ένα από τα τρία αυτά κράτη, κυβερνήτης είναι ο λεγόμενος «Mεγάλος Aδελφός» («Big Brother»), που έχει γεμίσει τον τόπο με τεράστιες αφίσες του, κάτω από τις οποίες υπάρχει το σύνθημα «O μεγάλος αδελφός σε παρακολουθεί» («Big Brother is watching you»). Πράγματι, στο κράτος αυτό η εξουσία εκμεταλλεύεται κάθε μέσο προπαγάνδας, αλλάζοντας ακόμα και τη γλώσσα ή το νόημα των λέξεων, ενώ ελέγχει τα πάντα, ακόμα και τη σκέψη ή τα συναισθήματα των ανθρώπων, αφού υπάρχει η αστυνομία της σκέψης, η οποία συλλαμβάνει τους ανθρώπους απλά και μόνο επειδή τόλμησαν να σκεφτούν έξω από τα καθιερωμένα.

Tο βασικότερο μέσο με το οποίο επιτυγχάνονται όλα τα παραπάνω, είναι μία συσκευή που μοιάζει με τηλεόραση, με τη διαφορά ότι είναι ταυτόχρονα και κάμερα. Aπό τη μια πλευρά, δηλαδή, προβάλλει εκπομπές προπαγάνδας χωρίς κανένας να μπορεί να κλείσει τη συσκευή, να χαμηλώσει εντελώς τον ήχο ή να αλλάξει κανάλι· από την άλλη πλευρά, είναι μια υπερευαίσθητη κάμερα μονίμως σε λειτουργία, από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει κανείς, αφού τέτοιες συσκευές υπάρχουν παντού, σε όλους τους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.

Συνοψίζοντας, στο μυθιστόρημα του Orwell βλέπουμε μια κοινωνία όπου οι πάντες και τα πάντα (ακόμα και οι σκέψεις αλλά και τα συναισθήματα) παρακολουθούνται, ενώ η προπαγάνδα θριαμβεύει. Η ειρωνεία, βέβαια, είναι η εξής: ενώ ο Orwell εμπνεύστηκε το έργο του ως μία κριτική της σταλινικής κοινωνίας (το πορτρέτο του κυβερνήτη, του Μεγάλου Αδελφού, θυμίζει έντονα τον Στάλιν και οι αναφορές στο Κόμμα θυμίζουν τα κομμουνιστικά καθεστώτα εκείνης της εποχής), οι ιστορικές εξελίξεις δείχνουν ότι πιο κοντά στα εφιάλτικα οράματα του Orwell για το μέλλον έχει φτάσει ο δυτικός δήθεν ελεύθερος κόσμος, όπου ήδη τα πάντα παρακολουθούνται και οι παγκόσμιες ή διεθνείς μορφές εξουσίας έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται και να κυριαρχούν. Eπιπλέον, στον σύγχρονο κόσμο η τηλεόραση έχει εξελιχθεί σε όργανο προπαγάνδας και επιβολής απόψεων με τεράστια δύναμη, ενώ δεν παρέλειψε να επινοήσει παιχνίδια απευθείας εμπνευσμένα απ’ τον κόσμο του Orwell, όπως το περίφημο «Big Brother» κι όλα τα παρεμφερή. Δεν πρέπει να υπάρχει άλλο έργο που να ξεκινά ως επιστημονική φαντασία και να έχουμε τον κίνδυνο να βγει αληθινό τόσο σύντομα. Mόνο τα μυθιστορήματα του Jules Verne (1828-1905) ίσως το κατάφεραν, αλλά εκεί τονίζεται η θετική πλευρά της επιστήμης και της τεχνολογίας, δηλαδή πρόκειται για ουτοπίες και όχι για δυστοπίες.

Στις 14 Δεκεμβρίου 1984, το βιβλίο μεταφέρεται στον κινηματογράφο, σε σκηνοθεσία Michael Radford, με έναν εκληκτικό John Hurt στο ρόλο του κεντρικού ήρωα του μυθιστορήματος, αλλά και την τελευταία εμφάνιση του Richard Burton στη μεγάλη οθόνη. To σάουντρακ της ταινίας έγραψαν οι Eurythmics.

Μέχρι σήμερα, το έργο του Orwell έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 65 γλώσσες, ενώ ο όρος «οργουελικός», περιγραφικός ολοκληρωτικών και απολυταρχικών πρακτικών, είναι συνώνυμος του ολοκληρωτισμού και της δυστοπίας.