Romeins Alphen

OP ROMEINSE PATROUILLE: SUPPEN LANGS DE LIMES

Nigrum Pullum zet opnieuw een bijzondere stap om het Romeinse verleden van Zwammerdam en Zuid Holland tot leven te brengen. In samenwerking met Debora d’Hont Dieleman (Mijn DMA) introduceert de organisatie een nieuw evenement: een unieke SUP tour langs de Romeinse Limes. De deelnemers beleven het landschap van 2000 jaar geleden op een verrassende manier.

Tijdens dit arrangement maken bezoekers een begeleide tocht door het historische Zuid-Hollandse rivier- en veenlandschap. De route voert langs het voormalige Romeinse fort Nigrum Pullum bij Zwammerdam, waar soldaten ooit de Rijn bewaakten. De rivier was toen de noordgrens van het Romeinse Rijk. Gidsen vertellen onderweg over het leven van de Romeinse militairen, de strategische ligging van het fort en wat daar vandaag de dag nog van zichtbaar is.

Het programma duurt drie uur en bestaat uit:
• Bezoek aan de Limestentoonstelling in Grandcafé De Haven (Nigrum Pullum)
• Korte fietstocht van 5 km langs de oude grens en over de Rijn
• SUP tocht door het veenlandschap, waar deelnemers het gebied vanaf het water ervaren — net als de Romeinen 2000 jaar geleden

Ook nieuw: verover het Romeinse graanschip!
Daarnaast wordt deze zomer een 2 uur durende SUP expeditie gelanceerd, waarbij deelnemers door het veen trekken op een avontuurlijke missie om een Romeins graanschip te ‘veroveren’.

Meer informatie, tarieven en data zijn te vinden op www.nigrumpullum.nl

De SUP-tours ontvangen bijdragen van de provinciale subsidieregeling Erfgoedlijnen Zuid-Holland, Erfgoedhuis Alphen aan den Rijn en de Stimuleringsregeling van de Nederlandse Limes Samenwerking.

Foto: PR/Mijn DMA

Bootmeesters of lookmeesters?
Wat het woord ‘cananefaat’ betekent, weten we niet. Dit komt omdat er verschillende interpretaties zijn. De belangrijkste zijn een moderne vertaling naar ‘bootmeester’ of naar ‘lookmeester’. Het woord bootmeester is een oudere interpretatie die tegenwoordig weer meer aandacht krijgt.

De uitdaging bij de vertaling van de naam Cananefaten is vooral dat het om een Romeinse naamgeving gaat. Lookmeester lijkt logisch, omdat het om een veel geteeld landbouwproduct gaat. Look is echter door de Romeinen pas geïntroduceerd, omdat prei en ui voor hen populaire groenten zijn.

Bootmeester is mogelijk logischer. Bootmeesters beheersen vaarwegen en dat is de belangrijkste vorm van vervoer in de IJzertijd en in de Romeinse periode. Voor navigatie in het gebied tussen Rijn en Elbe gebruikt het Romeinse leger zeker loodsen. Dit zijn bevriende Frisii, zij zijn dan de bootmeesters. Aangezien de Cananefaten rond het midden van de eerste eeuw (met boten) uit het noorden komen, is hier wel een duidelijk verband te leggen.

Voor een uitgebreider artikel en meer artikelen over Cananefaten kijk op www.RomeinsAlphen.nl

Het traditionele Romeins Weekend in het centrum van Alphen aan den Rijn is dit jaar op zaterdag 27 en zondag 28 juni. Tijdens deze dagen is op precies dezelfde plek als 2000 jaar geleden een Romeins militair kamp te zien en er zijn veel Romeinse burgers met presentaties en demonstraties.

Op het programma van het Romeins Weekend staat (onder meer):
* Gladiatoren met spannende gevechten
* Maskerspel, een echt Romeins toneelstuk
* Verhalenvertellers over het leven langs de Rijn in de Romeinse tijd
* Wenstabletten maken
* Romeinse beautysalon
* Romeinse spellen
* Romeinse ambachten, onder meer een leerbewerker
* Rondvaart lang de oude Romeinse grens die dwars door gemeente Alphen aan den Rijn loopt
Voor basisscholen is er op vrijdag 26 juni een speciaal educatief programma met een speurtocht en een rondvaart.

Castellum Albaniana
In het centrum van Alphen aan den Rijn, Rijnplein en omgeving, stond tweeduizend jaar geleden een Romeinse militaire kazerne. In dit castellum woonden en werkten Romeinse hulptroepen, militairen met een niet-Romeinse afkomst. Rond het castellum lag een levendig dorp. De burgers die hier woonden, hadden een bijzondere relatie met het Romeinse leger. Het waren de gezinnen van soldaten, ambachtslieden en handelaren. Al deze mensen verdienden hun levensonderhoud door voor het leger te werken. Het Romeinse leger was zelfs voor een deel van de mensen in de vicus afhankelijk. Castellum Albaniana was een van de grensforten langs de Rijn met als doel het bewaken van deze belangrijke transportroute dwars door Nederland.

Fabrica: de werkplaatsen van het leger

In elk Romeins castellum is een gebouw, of een groep gebouwen, die fabrica heet. In een fabrica zijn werkplaatsen ingericht. Hier worden spullen voor het Romeinse garnizoen gemaakt en vooral onderhouden en gerepareerd.

De fabrica van castellum Albaniana, het huidige Alphen aan den Rijn, is naar verhouding groot. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de vroege bouw van het castellum. Albaniana is een van de eerste forten die in het westen langs de Rijn zijn gebouwd. Het castellum ligt in de eerste jaren ‘in the middle of nowhere’. Dit betekent dat het garnizoen voor veel spullen en vooral voor onderhoud op zichzelf is aangewezen.

De fabrica staat naast de zuidelijke poort. De werkplaatsen liggen tussen de omwalling en het hoofdkwartier van het castellum. Naast de poort ligt een hoog en lang gebouw, een basilica. Dit staat met de smalle kant aan de weg die het castellum in tweeën deelt. Ernaast staat een gebouw met verschillende kleine ruimten langs de weg. Achter dit gebouw liggen grotere werkplaatsen, onder meer voor metaalwerk.

Lees meer op www.RomeinsAlphen.nl

Bewoonbaar gebied rond castella Albaniana en Nigrum Pullum
Halverwege de eerste eeuw is zo’n beetje de helft van Nederland onbewoonbaar. Er ligt hoogveen naast de duinen en de wadden in het hele gebied. De Rijn doorsnijdt deze brede strook in een smalle corridor. Hier liggen castella Albaniana en Nigrum Pullum op de oever van de rivier.
Op de kaart is het onbewoonbare gebied het bruine gebied. Dit is een hoogveengebied. Het veen is nat, moerassig en voedselarm. Er wonen lokale boeren langs de oevers van de grote rivieren en kleinere veenrivieren als de Romeinen zich hier vestigen. Verder is het nergens veilig om te wonen.
Het veen is ontstaan na de laatste ijstijd. Dit komt door de stijging van het zeeniveau. De zee stroomt het land in en dan ontstaan strandwallen door afzetting van zand en zeeklei. Op een zeker moment is het binnenland met kreken en lagunes afgesloten van de zee. Op deze natte gronden ontstaat vervolgens het veengebied.
Lees meer op RomeinsAlphen.nl

De website RomeinsAlphen.nl bevat honderden artikelen over het Romeinse verleden van gemeente Alphen aan den Rijn. De inhoud van het naslagwerk is ingebed in de Limes, het grensgebied in het noordwesten van het Romeinse Rijk. De website is gericht op 'iedereen' en het is gemakkelijk om te navigeren en snel meer informatie over alle Romeinse onderwerpen te vinden.
Voor woensdag 6 mei organiseert Vereniging Vrienden van Archeon een lezing over het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn. Romeins Alphen: het landschap, het water en de mensen wordt gegeven door Eveline Verhoeve, eigenaar van de website. Meer informatie over de lezing staat hier https://www.archeon.nl/nl/agenda/lezing-romeins-alphen.html

Locatie: Bibliotheek Rijn en Venen , Aarkade 10 in Alphen aan den Rijn. Het ArcheoLab is er om de week op vrijdag van 13.30 tot 16.30 uur en zaterdag van 10.30 tot 13.30 uur (eerste keer op vrijdag 17 april). Houd voor de precieze data en aanmelding de website van de Bibliotheek in de gaten. Soms vervalt er een dag of is er juist een extra dag of weekend met activiteiten. Kom je langs?
Klik voor meer informatie op het artikel van ArcheoLab Alphen aan den Rijn.

ArcheoLab Alphen aan den Rijn Locatie: Bibliotheek Rijn en Venen - Alphen - Centrum, Aarkade 10, 2406 BV Alphen aan den Rijn Kom je langs? We zijn er om de week op vrijdag van 13.30 tot 16.30 uur en zaterdag van 10.30 tot 13.30 uur (eerste keer op vrijdag 17 april). Houd voor de precieze data en aanmelding de website van de...

EXPOSITIE ROMEINSE BADCULTUUR
In het Romeinse badhuis in Museumpark Archeon is de tentoonstelling Bene Lava. Deze is nog tot en met 26 april te zien. Alles over de Romeinse badcultuur: was het plezier of was het ellende of was het allebei?

In de tentoonstelling Bene Lava ontdek je de wereld achter het marmer en het mozaïek. Met replica’s, geluidsfragmenten, ooggetuigenverslagen en interactieve elementen ga je op zoek naar de echte betekenis van badcultuur.

De expositie is te zien tijdens de normale openingstijden. Archeon is in april open op woensdag tot en met zondag vanaf 10.00 uur. Voor meer informatie en het reserveren van een ticket: www.archeon.nl