Meertens Instituut

De avondvierdaagse en gezonde, gelukkige kinderen: The Guardian vroeg zich af of er een verband bestaat en ging op onderzoek uit. Onderzoeker Inger Leemans (Meertens Instituut, NL-Lab) vertelde meer over de geschiedenis van het evenement.

Lees het artikel hier 👇 (paywall)
https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2026/jun/16/dutch-children-unusually-happy-healthy-avondvierdaagse-walking-festival

📢 Oproep: Hoe leef jij samen met dieren?
Van je hond tot de mussen in de tuin en de bladluis op je kamerplant: dieren zijn eigenlijk overal. Sommigen nodigen we uit in ons leven, anderen verschijnen zonder dat we erom vragen. Soms werken we samen, andere keren gaan we elkaar liever uit de weg.

Om beter te begrijpen hoe mensen en dieren samenleven en samenwerken, en hoe binnen deze relaties kennis ontstaat, hebben onderzoekers van het Meertens Instituut een vragenlijst opgesteld.

De vragenlijst maakt deel uit van het onderzoeksproject Boerderijen als meer-dan-menselijke contactzones. In dit project onderzoeken Meertens-onderzoekers Sophie Elpers en Marit van Dijk hoe mensen en dieren op agro-ecologische boerderijen met, naast en soms ook ten koste van elkaar leven en werken. Het onderzoek heeft een participatieve opzet, waarbij de onderzoeksvragen en uitvoering samen met de onderzoeksgemeenschap worden ontwikkeld.

👥 Voor wie: Iedereen kan meedoen, ook als je geen lid bent van het Meertens Panel.

📝 Doe mee 👉 https://meertens.knaw.nl/2026/05/22/vragenlijst-hoe-leef-jij-samen-met-dieren/

📅 De vragenlijst staat open t/m 1 juli en het invullen duurt ongeveer 20 minuten.

🤝 Het onderzoeksteam werkt nauw samen met de citizen science-onderzoeksteams van het Huygens Instituut en het International Institute of Social History.

Daarnaast trekt het team samen op met collega-onderzoekers van het zusterproject Homings, van de Leiden University / Universiteit Leiden en de University of Helsinki.

📢 Workshop praten met koeien met dierentaalonderzoeker Leonie Cornips

Op 14 juni kun je met Meertens-dierentaalonderzoeker Leonie Cornips in het weiland van het Rundveemuseum Aat Grootes leren hoe koeien met elkaar én met mensen communiceren. Haar onderzoek Koe & Taal richt zich op dierentaal, vooral hoe koeien met elkaar en met mensen communiceren.

Hoe werkt de lichaamstaal van een koe?
En wat kan een loei allemaal betekenen?

📅 14 juni 2026
🕜 13.30 en 15.00 uur
📍 Rundveemuseum Aat Grootes, Schoolstraat 43, Aartswoud

🔗 Meer info en aanmelden 👉 https://www.rundveemuseum.nl/nieuws/praten-met-koeien-in-het-rundveemuseum-op-14-juni

📸 Hanneke de Boer

📢 Lancering Gegronde Herinneringen in Westkapelle
Op 12 juni lanceren we in Het Polderhuis in Westkapelle het onderzoeksproject Gegronde Herinneringen: Metaaldetectie als Mindful Erfgoed in Actie. Tijdens deze bijeenkomst vindt ook de eerste stakeholdersbijeenkomst plaats voor detectoristen, erfgoedprofessionals en beleidsactoren.

Het project onderzoekt wat metaaldetectie betekent voor de beoefenaars ervan. Hoe kunnen immateriële dimensies, zoals de verhalen, ervaringen en kennis van de detectoristen, op een zorgvuldige en werkbare manier worden meegenomen in de erfgoedpraktijk?

Voor onderzoekers, erfgoedprofessionals, detectoristen en beleidsmakers, in het bijzonder uit de regio Zeeland.

📅 12 juni 2026
🕜 16.00 - 18.00 uur
📍Het Polderhuis Westkapelle
🎟 Gratis toegang, wel aanmelden

🔗 Meer info en aanmelden 👉 https://meertens.knaw.nl/meertens-event/12-juni-lancering-en-stakeholdersbijeenkomst-gegronde-herinneringen/

📸 Margo Nije / Photo courtesy of De Detectorshop Serooskerke

📦 Kijkje achter de schermen: het SIEF-archief in kaart

Op de Dag van het Archief duiken Meertens-onderzoekers Sophie Elpers en Peter Jan Margry en vrijwilliger Linh Nguyen in het rijke archief van de International Society for Ethnology and Folklore (SIEF). SIEF is al 25 jaar aan het Meertens Instituut verbonden en brengt wetenschappers uit de etnologie, folklore studies en verwante disciplines van over de hele wereld samen.

Vandaag inventariseren zij ruim 10 meter aan archiefmateriaal. Door dit materiaal systematisch in kaart te brengen, wordt de geschiedenis van SIEF beter ontsloten en toegankelijk gehouden voor toekomstig onderzoek.

🔗 Ontdek meer over SIEF 👉 https://meertens.knaw.nl/amsterdam-center-for-european-ethnology/

Doe mee met de Grote Dialectvragenlijst!
Dialect is populair. Een blik op social media of de hitlijsten laat dat duidelijk zien. Hoewel er al veel kennis is over dialect in Nederland, valt er nog altijd meer te ontdekken.

In aanloop naar de publicatie van de Atlas van het dialect in Nederland (verschijnt 22 september) hebben de auteurs van de atlas - Kristel Doreleijers, Marc van Oostendorp , Sterre Leufkens, Alexia Kerkhof - het Meertens Instituut en Uitgeverij Lannoo , daarom De Grote Dialectvragenlijst gelanceerd.

Met deze vragenlijst willen we peilen hoe het ervoor staat met dialectgebruik in Nederland. We zijn benieuwd naar jouw ervaringen en mening. Gebruik je weleens dialect? Wat vind jij het mooiste dialect van Nederland? Wat is je favoriete woord? En natuurlijk de vraag die Nederland al jaren verdeelt aan de eettafel en op de socials: zeg jij patat of friet (of misschien wel iets anders)?

Of je nu een bevlogen dialectkenner bent, een geïnteresseerde liefhebber of juist weinig met dialect hebt: iedereen kan meedoen!

Practicalia:
- Invullen duurt ~10 tot 15 minuten.
- De vragenlijst loopt via ons Meertens Panel en staat open tot en met 29 juni 2026.
- Alsof meedoen al niet leuk genoeg is: onder de deelnemers verloten we 10 exemplaren van de Atlas van het dialect in Nederland! 🎁

👉 Vul de Grote Dialectvragenlijst hier in: https://degrotedialectvragenlijst.survey.clariah.nl/index.php/951991?lang=nl-informal

De resultaten van de vragenlijst delen we in september, rond het verschijnen van de atlas.

Meer weten over het onderzoek en de atlas? Lees het interview met Kristel in het AD (print) of online in verschillende regionale kranten als De Gelderlander: https://www.gelderlander.nl/binnenland/jongeren-gebruiken-weer-volop-moi-en-houdoe-tiktok-blijkt-onverwacht-de-redding-van-het-dialect~ab9134d1/

✨ Miljoenensubsidie NWA voor onderzoek naar doorwerkingen slavernijverleden
Het Nederlandse slavernij- en koloniale verleden heeft diepe sporen achtergelaten in de hedendaagse samenleving. Hoe werken deze sporen vandaag nog door, en welke mogelijkheden zijn er voor herstel en erkenning?

Die vragen staan centraal in het nieuwe project Slavery past present: Dutch slavery and colonialism and their present-day impact, dat ruim €3,2 miljoen ontvangt vanuit de Nationale Wetenschapsagenda (NWA).

Onder leiding van Alana Helberg-Proctor (University of Amsterdam / Universiteit van Amsterdam) wordt het project uitgevoerd door een groot internationaal consortium van onderzoekers, erfgoed- en grass roots-organisaties en culturele makers uit binnen- en buitenland. Centraal in het onderzoek staan de perspectieven van nazaten van tot slaaf gemaakte mensen van Afrikaanse en inheemse afkomst in en uit Suriname, het Caribisch deel van het Koninkrijk, Zuid-Afrika, Indonesië en Nederland.

Meertens-onderzoeker en antropoloog Markus Balkenhol leidt het deelonderzoek naar 'intersectioneel herinneren'. Daarin onderzoekt hij hoe de gevolgen van slavernij en kolonialisme verschillend worden ervaren en herinnerd, en waarom sommige stemmen en geschiedenissen onderbelicht blijven.

Het consortium combineert wetenschappelijk onderzoek met maatschappelijke samenwerking en publieksgerichte activiteiten, zoals een documentaire, podcastserie, een digital story map en kinderboeken.

🔗 Lees meer 👉 https://meertens.knaw.nl/2026/05/22/miljoenensubsidie-nwa-voor-onderzoek-naar-doorwerkingen-slavernijverleden/

📅 Nieuwe datum Louis Peter Grijp-lezing: 29 mei!

De Louis Peter Grijp-lezing met letterkundige Aafje de Roest, die oorspronkelijk op 8 mei gepland stond, is verplaatst naar 29 mei.

In de lezing 'Groter dan ik?' Toekomstverbeeldingen in Nederlandstalige pop en hiphop vertelt De Roest hoe Nederlandse pop- en hiphopartiesten als Froukje en Sef via hun muziek collectieve zorgen over klimaat, digitalisering en een onzekere toekomst verbeelden.

Hoewel de stemmen van jongeren vaak ongehoord blijven in publieke debatten over de toekomst, klinken ze in de hitlijsten des te luider. Maar wat zeggen die stemmen precies? En hoe hoopvol of dystopisch klinken ze?

Met spoken word-intermezzo’s door Olivia Kwee en Pim Piessens.

📅 29 mei 2026
🕒 15:00 uur
📍 Kromme Nieuwegracht 20, Utrecht

Meer informatie & aanmelden 👉 https://meertens.knaw.nl/meertens-event/8-mei-2026-louis-peter-grijp-lezing-2026-door-aafje-de-roest-2/

📸 “Froukje” door Eric de Redelijkheid via Flickr, CC BY-SA 2.0

Utrecht University

"Veel van de theoretische literatuur is 'beremoeilijk' voor wie er niet in thuis is."
Taalkundige Hans Broekhuis had een bloedhekel aan grammatica op school, maar raakte tijdens zijn studie Nederlands gefascineerd door syntaxis als intellectuele puzzel. Die fascinatie leidde uiteindelijk tot Syntax of Dutch: het grootste syntaxiswerk in de geschiedenis van de neerlandistiek.

Met Syntax of Dutch wilde Broekhuis iets maken dat ook echt bruikbaar zou zijn voor meer taalkundigen en niet een theoretisch boek voor een kleine groep ingewijden: een toegankelijk overzicht van de Nederlandse zinsbouw.

Nu hij met pensioen gaat bij het Meertens Instituut, blikt hij terug op zijn werk aan taal, dialecten en zinsbouw, en op de vragen die hem nog altijd bezighouden.

🔗 Lees in het uitgelichte artikel meer over zijn werk aan Syntax of Dutch en zijn afscheid van het Meertens Instituut 👉 https://meertens.knaw.nl/2026/05/18/een-bloedhekel-aan-grammatica-en-toch-schreef-hij-er-vijfduizend-paginas-over/

🔗 Op 8 juni organiseert LiME een informele linguïstische bijeenkomst ter gelegenheid van zijn pensionering 👉 https://meertens.knaw.nl/meertens-event/8-juni-2026-lime-bijeenkomst-afscheid-hans-broekhui/

💬 "Als onderzoeker kun je allerlei labels op taal plakken," zegt Kristel Doreleijers , "maar het wordt nog interessanter als die labels van de sprekers zelf komen."

Zo hoorde Doreleijers tijdens een gesprek met dialectsprekers in Valkenswaard het woord 'artilect', een kofferwoord samengesteld uit artificieel en dialect. Wat sprekers daarmee benoemen, is een Brabants dat niet langer thuis ontstaat, maar zijn vorm krijgt op een filmset, in een reclame of in een meme.

In ons uitgelichte artikel vertelt Doreleijers over haar onderzoek naar het Brabants, dialectpuristen en haar nieuwe boek Superbrabants (Ambo Anthos uitgevers, dat morgen verschijnt.

🔗 Lees het artikel 👉 https://meertens.knaw.nl/2026/05/08/new-kids-psv-en-draadstaal-hebben-het-brabants-opnieuw-uitgevonden/